Jak trenować krytyczne myślenie?

Opublikowane przez Jadwiga Magnuszewska
  1. Trening definiowania pojęć. Co daje trening definiowania pojęć? Pogłębienie zrozumienia i głębsze przetwarzanie treści. Lepiej rozumiejąc, jesteśmy bliżsi prawdy w naszym postrzeganiu świata.
  2. Badanie opcji alternatywnych. Musimy nauczyć się „odrywania” od głoszonych poglądów. Osoba, która krytycznie myśli nie może być „przywiązana” do swoich opinii. Umożliwia to badanie alternatywnych scenariuszy. Nie mamy prawd, mamy hipotezy.
  3. Zaprzeczanie pierwszej ocenie. Odpowiedź na pytanie: co by było gdyby? Pierwsza ocena jest formułowana na bazie pierwszych skojarzeń, na bazie niepełnych danych. Jest automatyczna, czasem nieadekwatna.
  4. Argumenty uzasadniające ocenę. Ocena bez argumentów jest mało wartościowa. Argumenty potwierdzają słuszność lub przeczą głoszonej opinii.
  5. Zbieranie informacji z alternatywnych źródeł. Osoby bezkrytyczne są zanurzone w swoich bańkach poznawczych, patrzą na wieloaspektową rzeczywistość z jednej perspektywy. Obcinają wielowymiarowy obraz do jednego wymiaru. (Wymiar rozumiem jako przestrzeń, w której realizuje się jeden aspekt badanego zjawiska.) Każde alternatywne źródło informacji to nowa perspektywa postrzegania. Patrzymy szerzej, rozumiemy więcej.
  6. Rozmowy z osobami o odmiennych opiniach pełnią dwie funkcje: dostarczają wiedzy spoza naszej bańki poznawczej oraz budują otwartość na nowe treści. Jest to dostępne ćwiczenie elastyczności myślenia. Ja polecam badanie moich tekstów. W moich wierszach, teoriach i błyskach pojawiają się niestandardowe sformułowania, które są źródłem wartościowej inspiracji. W obecnych czasach toniemy w nadmiarze informacji, zatem wyzwaniem nie jest zdobywanie nowej wiedzy, gdyż wiedza jest dostępna w Internecie, ale wyzwaniem jest umysłowy trening, którego skutkiem będzie głębokie rozumienie czytanych treści. Pierwszym zadaniem jest znalezienie wartościowego źródła treści do rozważań. Proponuję moje treści, gdyż są one wynikiem 20 lat badania rzeczywistości i formułowania strukturalnych opisów w perspektywie holistycznej, która pozwala dostrzegać niebanalne związki.
  7. Oswajanie z odmiennymi opiniami. Opinia sprzeczna z naszymi przekonaniami jest nieprzyjemna, wprowadza nas w dyskomfort. Trzeba oswoić sprzeczne opinie wracając do nich. Warto aktywnie zapoznawać się z różnymi wypowiedziami spoza naszej bańki poznawczej, tworzyć nowe środowisko w naszym umyśle, z którym nowe opinie będą mogły zostać skojarzone. Niektórzy mają dwa domy: rodzinny i wakacyjny. Domy te pełnią różne funkcje. Podobnie budujemy różne domy poznawcze. Ja mogę słuchać komunikatów zgodnych z prawdą, mimo że są one konserwatywne (nie jestem konserwatystą, ale konserwatystów rozumiem i szanuję). Niestety politycy kłamią. Przyklejają sobie etykietkę konserwatysta, by zdobyć zainteresowanie konserwatystów. Oni nie głoszą treści zgodnych z prawdą lecz treści, które pomagają im realizować polityczne interesy. Mnie fałsz boli. Niestety większość osób nie ma kompetencji, by odróżnić fałsz od kłamstwa. Ja dzielę komunikaty na funkcjonalne klasy: światopoglądowe, obyczajowe, ekonomiczne, środowiskowe, społeczne. Tylko poglądy światopoglądowe są zabetonowane (trudno jest je zmienić). Pozostałe poglądy są podatne na argumentację lub doświadczenie. Nie piszę tu o zwolennikach teorii spiskowych, tylko o ludziach racjonalnych.
  8. Budowanie dystansu do przekonań. To bardzo ważna umiejętność. Przekonania mogą nas zniewalać, przekonania mogą być użytecznym narzędziem, które można zmienić, gdy zmieni się sytuacja. Tylko głupiec nie zmienia poglądów, gdy się mylił lub gdy sytuacja się zmieniła.
  9. Wskazywanie możliwości, korzyści, szkód, słabości, skutków ubocznych, kosztów. Trening znajdowania tych fenomenów kształci nasze umiejętności, które możemy w przyszłości wykorzystać. Ujawnianie wspomnianych fenomenów jest niezbędne do skutecznej działalności.
  10. Badanie: co w zamian? To proste ćwiczenie bardzo skutecznie trenuje elastyczność umysłu. Rozszerzamy paletę rozwiązań.
  11. Ujawnienie potencjału wymiany. Nasze zasoby nie muszą być ograniczone, możemy się wymieniać.
  12. Ujawnienie potencjału sytuacji. Każda sytuacja otwiera nowe możliwości i zamyka inne. Ja oswajam się z sytuacją. Wyobrażam sobie sytuację zanim wystąpi.
  13. Ujawnienie potencjału środowiska. Każde środowisko ma potencjał, tylko trzeba go odkryć.

Dodaj komentarz