Przez mądrość do szczęścia

Odpowiedzialność jest narzędziem społeczeństw dojrzałych. Ponosimy konsekwencje swoich decyzji. Osoby niedojrzałe obwiniają. Różnica między odpowiedzialnością a winą jest znacząca: wina jest podmiotowa: człowiek jest winny, odpowiedzialność jest przedmiotowa: odpowiadasz za konkretne działanie. Ta charakterystyczna cecha ludzi niedojrzałych ma konsekwencje wyborcze. Ludziom o nieelastycznych umysłach łatwo podsunąć winnego. Wina w przeciwieństwie do odpowiedzialności jest zjawiskiem emocjonalnym. Obwinianie jest poznawczo łatwiejsze, nie musimy szukać przyczyn złych zdarzeń, wystarczy wskazać winnego. Często wskazany winny spełnia rolę kozła ofiarnego, chroniąc sprawcę, ogniskuje na sobie społeczne niezadowolenie.