Udział w grupach – W grupie odgrywamy rolę, która staje się częścią tożsamości. Potrzeba przynależności wymusza udział w grupie. Ale to my możemy wybrać grupę, do której przynależymy. Aby dziecko wyrwać ze złego środowiska, musimy często zmienić miejsce zamieszkania i dać mu możliwość uczestnictwa w wartościowych grupach, które dostarczają celu. Osiąganie celu daje poczucie sensu. Czujemy się dzięki temu wartościowi.
Zajęcia rozwojowe – Rozwój jest podstawową potrzebą. Warto wybrać umiejętności, które chcemy osiągnąć. Takie, których zdobywanie będzie dla nas atrakcyjne oraz takie, które pozwolą nam w życiu osiągać korzyści.
Podejmowanie wyzwań – Problemy dołują, wyzwania uskrzydlają. To zależy od naszego nastawienia, jak traktujemy trudność. Problem aktywizuje nieprzyjemne doznania, prowadzi do wycofania, wyzwanie uwalnia ukrytą siłę, aktywizuje postawę zwycięzcy. W kontekście tożsamości to my decydujemy, czy zostaniemy ofiarą, czy staniemy się zdobywcą. Warto zacząć od małych, osiągalnych celów, które budują poczucie sprawczości, uwalniając potencjał do zdobywania. Osoby z labilnym poczuciem sprawczości unikają wyzwań.
Wygaszanie tożsamości szkodliwej – Ważne zagadnienie. Sami często nie zauważamy, że poprzez nasze działania zbudowaliśmy tożsamość, która nam szkodzi. Tożsamość wymusza działania. Stajemy się nią zniewoleni, gdyż to ona stoi za automatycznymi reakcjami. Musimy podjąć wysiłek zastąpienia reakcji nietolerowanych, tymi, które przynoszą na korzyść. Mamy wybór, gdy jesteśmy świadomi swoich reakcji. Reakcje to nie jest nasze JA, to narzędzia JA. Narzędzia można wymienić.
Szacunek – Szacunek jest podświadomym narzędziem wpływu społeczeństw dojrzałych. Ma dwa poziomy: szacunek za istnienie i szacunek za osiągnięcia. Jesteśmy zdolni do zmian zachowań, by zdobyć szacunek swojej grupy. Szacunek na poziomie emocjonalnym nie zależy od nas. Od nas zależy szacunek na poziomie zachowań. Zachowania wpływają na tożsamość, stąd mamy związek tożsamości z szacunkiem.
Opinie o nas osób ważnych – Pomagałam siostrze w przeprowadzce. Siostrzeniec nie realizował moich poleceń, bo nie byłam jego mamą. Nie byłam osobą ważną. Nie możemy ulegać wszystkim, musimy dbać o interesy własne i grupy. Zatem ewolucja ukształtowała narzędzie: opinie osób ważnych.
Wyniki testów – Testy podpowiadają nam jacy jesteśmy. Zatem sugerują posiadaną tożsamość. Od zaufania do autora testu zależy, czy wzmocnimy proponowaną tożsamość, czy ją odrzucimy.
Sprzeciw – Zaskakujące narzędzie kształtowanie tożsamości. Moja intuicja podpowiada mi, że trafne. Jeśli się sprzeciwiamy, to wzmacniamy postawy przeciwne. Można prowokować celowany sprzeciw, by kształtować tożsamość dziecka i narodu. Z tej prawidłowości korzysta metoda wspólnego wroga.
Sukcesy i osiągnięcia – Korzystne jest wzmacnianie postaw i zachowań, które przyniosły sukces. To jedno z narzędzi wykształconych ewolucyjnie. Powtarzamy zachowania, które przyniosły nam korzyść, ulgę, rozładowanie napięcia, również te negatywnie oceniane. Z automatyzmu reagowania wyzwoli nas świadome podejście do sytuacji, kiedy badamy, czy dane zachowanie będzie korzystne w przyszłości. Świadomość pomaga nam zastąpić niekorzystne zachowanie tym bardziej korzystnym. Dlaczego sukces uznaję za narzędzie kształtowania tożsamości? Sukces kstzałtuje postawy, a one wspierają tożsamość.
Słabości i nałogi – Nikt nie jest wolny od słabości. Nałóg jest utrwaloną reakcją na słabość. Ze słabością pracujemy dwutorowo: na poziomie tożsamości i na poziomie zachowań. Wymieniamy niekorzystne nawyki wynikające ze słabości na te tolerowane. Na poziomie tożsamości uznajemy się za osobę pracującą nad zabezpieczeniem słabości. Możemy ulegać słabościom lub z nimi pracować. Trening powoli nam się wyzwolić spod ich wpływu.
Kultura i tradycja – Tożsamość jest produktem kultury i tradycji, które są częścią funkcjonujących porządków. Dostrzegamy to dopiero wówczas, gdy spotykamy osobę z obcego kręgu kulturowego. Nie jesteśmy skazani na bycie niewolnikami kultury i tradycji. Możemy czerpać z nich to, co wartościowe. Ale to wymaga świadomości i dojrzałości.
Liderzy – Potrzeba rozwoju zmusza nas do szukania przewodnika w życiu, który powoli nam iść w korzystnym kierunku. Lider nie rządzi, lider uwalnia i ukierunkowuje potencjał ludzi, którzy za nim podążają. Praca z potencjałem, to praca z tożsamością.
Przez mądrość do szczęścia 