Przez mądrość do szczęścia

Władza. Największą władzę posiada autokrata. Autokracie wydaje się, że wszystko może. On przenosi konsekwencje swoich decyzji na innych. Władza deprawuje, zniekształca widzenie rzeczywistości. Upaja, działa jak narkotyk. Narkoman potrzebuje coraz więcej. Stąd tyrania potęguje niszczenie struktur i ludzi. Narkoman nie jest wolny. W krajach demokratycznych ludzie władzy próbują zniszczyć mechanizmy i instytucje ich kontrolujące. Władza poszerza zakres wolności kosztem innych. Jest z natury niesprawiedliwa. Dlatego ja promuję w miejsce władzy służbę społeczną. Człowiek władzy przekracza granice prawa i norm, dlatego powinny być jasne wytyczne, kiedy społeczeństwo może odsunąć człowieka władzy od władzy.

Pieniądze. Drugim pożądanym narzędziem poszerzania wolności są pieniądze. Za pieniądze można wiele kupić: dobra luksusowe, możliwości, ludzi. Pieniądze to władza niejawna. Ludzie mający pieniądze w ciszy pociągają za sznurki.

Wiedza. Można poszerzać zakres wolności w sposób korzystny dla siebie i społeczeństwa. Skupmy się na wiedzy, umiejętnościach i kompetencjach. Wiedza i umiejętności uwalniają nas z poczucia bezradności, która jest dołująca, jest najgorsza, bo zabija nadzieję i wolę walki. Wiedza i umiejętności pozwalają nam zabezpieczyć zagrożenia, uwalniają ze stresu i potrzeby gaszenia pożarów. Pozwalają znajdować akceptowane strategie zaspokajania potrzeb.

Więzi. Jesteśmy współzależni, do poczucia szczęścia potrzebujemy pozytywnych więzi, to nie jest wolność. Doświadczamy problemów, nasza sieć wsparcia pozwala nam uzyskiwać pomoc, rozwiązujemy dzięki niej swoje problemy w paradygmacie wzajemności. Sieć wsparcia istnieje, gdy odwzajemniamy przysługi.

Wpływy. Mogą być wpływy negatywne, zbudowane na hakach. Te są pozbawione lojalności. One zmuszają do wzajemności w gromadzeniu haków. Obie strony są tylko wtedy bezpieczne, gdy obie mają na siebie haki. Najzdrowszym rodzajem wpływu jest ten, który posiada ceniony autorytet. Nie ten sztucznie wypromowany, tylko ten, który dzieli się wartościową wiedzą. Wpływy wynikają z pieniędzy, z władzy, z więzi, z relacji. Zatem agent wpływu musi mieć szeroką sieć relacji. Wpływy można kupić.

Środowisko. Jak środowisko może poszerzać zakres naszej wolności? Środowisko, a dokładniej jego zmiana, dostarcza nam nowych możliwości, a możliwość to wolność w nowym obszarze.

Moda. Moda zaspokaja dwie potrzeby: potrzebę wyróżniania się i potrzebę przynależności. Dopóki moda jest zabawą, przynosi korzyści. Gdy moda staje się przymusem, zaczyna zniewalać.

Internet. Influencerzy mają więcej wolności niż naukowcy. Naukowiec musi poprzeć każde swoje stwierdzenie wynikami badań. Influencer jest od tego wolny. On może dostarczać wartościowe treści, które przekazuje prościej, strawniej niż naukowiec. Nasza potrzeba rozwoju i nasza potrzeba przewodnika pozwala istnieć influencerom. Nie każdy z nich przekazuje treści zgodne z prawdą. Często gra na emocjach, uderza w wyimaginowanych wrogów. Influencer może poszerzać naszą wolność dostarczając wartościową wiedzę, lub ograniczać nasza wolność zmuszając nas do nienawiści.

Instytucje państwa. Pierwszy pojawił mi się sprzeciw. Instytucje państwa ograniczają naszą wolność. Po drugim spojrzeniu ujmę to mocniej: instytucje państwa ograniczają naszą swawolę. Poszerzają wolność, bo porządkują relacje. Dzięki prawu świat jest przewidywalny i możemy dopasowywać swoje działania do ram, które prawo wyznacza. Bez prawa bylibyśmy zdominowani przez silniejszych, cwaniaków, złodziei, agresorów.

Media. Rola mediów w poszerzaniu naszej wolności jest nieoczywista. Media informują o ludziach czyniących zło i informują o ludziach czyniących dobro. Opinia publiczna, dzięki informacji zdobytej z mediów może podjąć decyzję korzystną dla siebie. Zablokować złych, wspierać dobrych. Blokada zła wspiera wolność. Przepływ dobra wspiera wolność. Dlaczego? Zło w nas uderza, dobro nas wzmacnia.