Przez mądrość do szczęścia

1. Niektóre jednostki unikają wyborów. Każdy wybór może napotkać ograniczenia w trakcie realizacji. Wybierając, JA traci iluzję, że wszystko jest jeszcze możliwe. Unikając wyboru JA posiada iluzję wolności: zawsze jak będę chciał, to mogę. Wybierając, JA wchodzi w zobowiązanie związane z wyborem, traci alternatywę, część iluzorycznej wolności. Wybierając, JA otwiera nowe możliwości, które umożliwia podjęte zobowiązanie. Pozostaje osobiste pytanie: kiedy JA ma wybrać?

2. Wolność przedmiotowa, wolność OD i wolność DO

Życie w różnych relacjach i ograniczeniach jest naturalne. Dążenie do uwalniania się z pęt jest naturalne. Sprzeczność? Nie. Ta dynamika ucieczki od istniejących więzów i poszukiwanie nowych, akceptowanych więzów jest częścią dynamiki rozwoju, częścią procesów oczyszczania i samouzdrawiania, częścią procesów adaptacyjnych.

1) Wolność DO, to możliwość wejścia w nową relację z osobą, zjawiskiem lub przedmiotem. Wolni wybieramy z puli dostępnych możliwości.

2) Wolność OD, to możliwość porzucenia tego, co przestało być akceptowane, co zaczęło szkodzić, zaczęło na różnych płaszczyznach uwierać.

Ucieczka od tego, co sprawia przykrość i utrudnienia wymaga wysiłku. To prosta droga do innego rodzaju degeneracji: braku zahartowania. Wytrwanie w tym, co uwiera, jest treningiem odporności i elastyczności, a w konsekwencji w przyszłości poszerza zakres wolności.

Wolności DO X lub wolności OD X doświadczamy tylko w obecności naszej relacji z X. Jeśli nie wchodzimy w relację z X, to nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy w tej relacji będziemy wolni, czy też nie.

Wolność OD X jest tym trudniejsza, im silniejsze było przywiązanie do X, uzależnienie od X.

Wolność DO Y wymaga ‚dorośnięcia do Y’, osiągnięcia dojrzałości w danym zakresie. Relacje niedojrzałe nie są wolne. Często jednostka daje sobie wolność do Y, bez procesu dorastania i wówczas tworzy strukturalną prowizorkę, aby jakoś funkcjonować w stanie, w którym możliwe jest Y. Zdarza się, że jednostka nie stworzy nawet prowizorki, wówczas w kontakcie z Y traci kontrolę. Pozostaje otwarte pytanie: Czy utrata kontroli nie jest utratą wolności? Przykładem może być kierownik bez wymaganych na stanowisku kompetencji.

3. Wolność niesprecyzowana, a wolność przedmiotowa.

Aby wykazać różnicę i siłę pojęcia wolności przedmiotowej, skoncentruję się na wybranym obszarze: seksie.

Mamy niesprecyzowaną wolność w seksie. W jej zakres wchodziłoby wszystko: heteroseksualizm, homoseksualizm, pedofilia, zoofilia, kazirodztwo, cyberseks, sado-maso, nekrofilia, gwałt, itd….

Wolność przedmiotowa w seksie jest natomiast określona. O przedmiotowej wolności w seksie możemy mówić jako o „wolności DO” seksu z dorosłą osobą, za jej zgodą. Zakres wolności w seksie się współcześnie rozszerzył. W większości cywilizowanego świata homoseksualizm już jest dopuszczalny, ale są granice: z dorosłą osobą za jej zgodą.

Wolność przedmiotowa to konkret, możemy w niej m.in. określić podmiot, przedmiot, zakres i okres realizacji.

4. Ewolucja, główny porządek rozwoju, wyklucza ideał, natomiast preferuje dobre dopasowanie. Dopasowanie, adaptacja to odmiana wolności przedmiotowej.

5. Spontaniczność a wolność. Samoświadomość wymaga chwili uwagi, w której dostrzegasz, że ta decyzja lub myśl to podświadomość, ta to emocja, a tamta to wynik racjonalnych rozważań. Błędnie spontaniczność uważamy za wyższy wymiar wolności. Spontaniczność to zależność od impulsów, a więc zniewolenie. Chcesz się cieszyć spontanicznością, aby nie czuć się niewolnikiem swojej racjonalności. Można mieć ciastko i zjeść ciastko – tylko nie w tym samym momencie. Jest czas i miejsce na spontaniczność, jest czas na refleksję. Samoświadomość pozwala zdecydować o zachowaniu.

6. Potrzeby.

Aby gatunek mógł przetrwać w zmieniającym się środowisku, muszą być spełnione 3 grupy warunków:

1) Warunki, które zabezpieczają równowagę pojedynczego organizmu.

2) Warunki, które zabezpieczają równowagę gatunku.

3) Warunki, które wymuszają, aby układ organizm-gatunek adaptował się do zmian.

Dobór naturalny pozwolił przetrwać tym gatunkom, które wytworzyły wewnętrzne mechanizmy odpowiadające za utrzymanie każdej z grup warunków. Ludzie nazwali te grupy mechanizmów potrzebami. Aby jednak te mechanizmy były skuteczne, musiały wykształcić się mechanizmy kary i nagrody.

Mamy zatem trzy grupy potrzeb JA:

1) Potrzeby prospołeczne.

2) Potrzeby równowagi.

3) Potrzeby pro-rozwojowe. Rozwój jest pojmowany jako realizowanie zmiany.

Jak w kontekście przymusu zaspokajania potrzeb jawi się wolność JA?

Doświadczamy m.in. dwóch stanów:

1) JA chce nagrody.

2) JA chce uniknąć kary.

Wyodrębnimy trzy zakresy odczuwania wolności:

1) JA czuje się wolne, gdy nic nie ogranicza go w specyficznej dla siebie regulacji procesów dostarczania nagrody i unikania kary w procesie zaspokajania potrzeb równowagi.

Spostrzeżenie:

Można uświadomić JA, że istnieją optymalniejsze rodzaje regulacji i dostarczyć zamiennych strategii regulacji. JA pozostanie z poczuciem wolności, gdy samo dokona wyboru.

2) JA czuje się wolne, gdy nic nie ogranicza go w specyficznej dla siebie realizacji potrzeb pro-rozwojowych.

3) JA czuje się wolne, gdy nic nie ogranicza go w specyficznej dla siebie realizacji potrzeb pro-społecznych.

Zauważcie, że nigdzie nie piszę ‚JA jest wolne’, bo JA nigdy nie jest wolne. Jeśli jest wolność, to nie ma JA.