Przez mądrość do szczęścia

1. Czy niezależność myśli wyklucza jej podatność na wpływy?

Żyjemy w określonym środowisku, jesteśmy współzależni, dzielimy część myśli z innymi. Zmieniamy nasze myśli pod wpływem kontaktu z myślą innego człowieka wyrażoną mową, pismem lub obrazem. Można wywołać, wykorzystując skojarzenia i techniki wpływu, jakieś klasy i kierunki myśli. Czy wówczas możemy mówić o wolności myśli? Do wolności myśli potrzebne jest moim zdaniem dojrzałe Ego, nie przerośnięte Ego, ale dojrzałe, które jest świadome źródeł pochodzenia wpływu, które świadomie wybiera pewne opcje, zdając sobie sprawę ze stopnia ich wiarygodności.

Dużym źródłem zależności myśli jest ograniczony dostęp do informacji. Osąd wyrabia się w kontakcie ze zdarzeniem, w kontakcie z informacją. Propaganda, kreowanie obrazu rzeczywistości na czyjeś potrzeby jest podobna do okularów, które zniekształcają obraz rzeczywistości. Jeśli nie mamy dostępu do alternatywnych źródeł informacji będziemy zniewoleni przez propagandę. Człowiek nieświadomy noszenia okularów będzie mówił, że jest wolny, człowiek świadomy noszenia okularów, będzie świadomy, że świat jest inny, niż go postrzega, a przy braku alternatywnych źródeł wiarygodnych informacji swoją niezależność myśli będzie mógł wyrazić jednie poprzez stwierdzenie: nie wiem, jak jest naprawdę.

Drążmy głębiej. Oglądaliśmy film o pewnym wydźwięku. Nasza świadomość, a więc i wola, bo o woli możemy mówić w obecności świadomości nie miała szans ustosunkować się do wydźwięku, on był w tle. Po filmie postawiono nas w sytuacji decyzyjnej i wybraliśmy w zgodzie z wydźwiękiem filmu. Może nam się wydawać, że myśl była wolna. Czy rzeczywiście była wolna?

Mamy dwa ośrodki decyzyjne: podświadomość i świadomy wybór, który jest zależny od podświadomości, gdyż to z niej wydobywają się skojarzenia, a więc to, co zostaje poddane świadomej obróbce. Do świadomości dostaje się ograniczony przez podświadomość wybór skojarzeń. Czy to będzie wolny wybór?

Myśl nigdy nie jest wolna, zawsze jest zależna. Możemy tylko, świadomi zależności, wybierać pomiędzy źródłami tych zależności. W świadomym wyborze realizuje się wolność.

2. Poczucie wolności, a poczucie kontroli.

Postawmy kilka pytań:

Czy poczucie wolności jest częściowo tożsame z poczuciem kontroli? Czy istnieje wolność bez kontroli? Czy istnieje wolność od kontroli? Czy kontrolując jesteśmy niezależni?

Bez kontroli nie możesz być wolny, bo wówczas jesteś zdany na obce wpływy. Możesz doświadczać nadmiernej potrzeby kontroli, która cię zniewala. Kontrola pozwala nam realizować swoją wolę, jeden z synonimów wolności. Realna kontrola poszerza zakres wolności, potrzeba kontroli go zmniejsza. Jeżeli nie masz kontroli, jesteś jak liść na wietrze zależny od zewnętrznych sił. Czy wówczas jesteś wolny, czy raczej totalnie zniewolony? Kontrola może być tylko przedmiotowa, tak jak wolność jest przedmiotowa.

Wolność to możność realizacji swojej woli, poczucie Wolności to brak doświadczania ograniczeń i przymusów. Nie są to zjawiska tożsame. Racjonalni wybieramy cele możliwe, więc realizujemy wolność. Nieracjonalni odbijemy się od rzeczywistości, czyli nie zrealizujemy wolności.

3. Wolność a ekspresja. W jaki sposób jestem, zanim się wyrażę? Czy to, że się wyrażę, wyłoni z wachlarza rozmazanych potencjalności jakieś określone JA? JA jestem. W jakiej przestrzeni jestem? Może ekspresja JA, to zaistnienie w przestrzeni społecznej, zajęcie określonego miejsca w relacjach. Czy wiem jaki jestem, zanim się wyrażę w ekspresji? Czy to, że się wyrażam w ekspresji, to tworzenie, potwierdzanie, utrwalanie swojego JA?

Temat pozornie nie związany z wolnością. Jednym z obszarów wolności jest wolność wyrażania JA skutkująca tolerancją dla naszej odrębności. Zniewolenie realizuje się również przez niemożność wyrażania się. Istniejemy jako JA. Jeśli nie możemy się wyrazić, to nasze JA nie istnieje w przestrzeni społecznej, więc nie realizuje wolności.

4. Wolność a cele.

Podpostulat 1:

W zmieniającym się środowisku możemy w tylko pewnym stopniu kontrolować proces realizacji celu. Nie ma gwarancji, że cel osiągniemy.

Cel X wyznaczamy w pewnej chwili t0, gdy środowisko jest w stanie S(t0). Środowisko się zmienia poprzez kolejne stany S(t1), S(t2), S(t3). W wybranej chwili np. t7 jest wielce prawdopodobne, że określony cel X nie realizuje potrzeb wyartykułowanych w chwili t0, gdyż w chwili t7 środowisko jest w stanie S(t7) i potrzeby są inne, więc cel jest przestarzały. Często strategia wybrana w chwili t0 nie realizuje celu X w stanie środowiska S(t7).

Podpostulat 2:

Cele muszą być odpowiednio zdefiniowane, aby spełniać funkcję drogowskazu w życiu, funkcję narzędzi wspierających realizację potrzeb.

Podpostulat 3:

Nasza wolność ogranicza się do możliwości częściowego kontrolowania procesów życia. Płyniemy w strumieniu zdarzeń tylko czasem mogąc modyfikować kurs. Olbrzymia zmiana dokonuje się wówczas, gdy przeskakujemy do innego strumienia zdarzeń, lub czynniki globalne zmieniają strukturę i dynamikę strumienia zdarzeń, w którym jesteśmy zanurzeni.

5. Wolność stawania się.

Wolność ekspresji siebie można nazwać wolnością ciągłego uaktualniania siebie. Jeszcze jeden, być może podstawowy rodzaj wolności, o którym każdy marzy, którego brak każdy odczuwa. JA jestem, wtedy, gdy się wyrażam. Nie mogę wyrażać się do lustra, mogę wyrażać się w obecności innego członka społeczności. Nie wobec każdego, wobec takiego, który mnie toleruje takim, jaki jestem. Tolerując mnie, nie daje mi zgody na złe zachowania, których ma prawo nie akceptować. Pomaga mi wzrastać, stawać się sobą, realizować swój potencjał rozwojowy, realizować potrzeby prorozwojowe i prospołeczne. My nie jesteśmy, my się cały czas stajemy. Nie możemy się stawać bez obecności akceptującego nas, choć stawiającego granice, Innego. Nasze potrzeby prorozwojowe nie realizowane spowodują, że będziemy niedomagać, niezrealizowane potrzeby będą dopominać się nasycenia.

Możemy usypiać się w różnych chorobach sierocych, od dziecięcego kiwania się, które uspokaja, po inne uspokajacze, emocjonalne zapychacze dorosłych: leki, narkotyki, alkohol, zakupoholizm. Kiwanie nie zastąpi miłości i akceptacji, przestrzeni do wyrażania się i stawania się, realizowania potrzeb i potencjału rozwojowego.