31. Modele myślowe, a wolność. Wymyśliliśmy abstrakty, żeby stworzyć modele fragmentów rzeczywistości, potrzebowaliśmy kontrolować rzeczywistość. Stworzyliśmy modele i staliśmy się niewolnikami tych modeli, tych abstraktów, oddzieleni przez nie od rzeczywistości. Jeżeli nie chwytamy sensu sytuacji, która się właśnie wydarza, to nasza wyczytana, przywołana wiedza jest przeszkodą, gdyż więzi nas w niewłaściwej interpretacji sytuacji.
32. Wolność a anarchia. Jeśli zbadamy anarchię, przyznamy, że każda anarchia prowadzi do ustalenia nowego porządku, bazującego na innych źródłach i strukturze władzy, niż te występujące w obowiązującym porządku, który burzy anarchia. Anarchia, to stan występujący często między następującymi po sobie porządkami. W anarchii władza należy do silniejszego w danej sytuacji, to prowadzi do wniosku, że w anarchii jest niewiele wolności, gdyż to prawo ustalając to, co jest możliwe, chroni i zapewnia pewien zakres wolności. Czasem anarchią są mylnie nazywane procesy rozwojowe, które naruszają istniejący porządek.
33. Wolność, a odpowiedzialność. W religii katolickiej wiąże się wolność (wolną wolę człowieka) z odpowiedzialnością przed Bogiem, który za dobro wynagradza, a za zło karze. W buddyzmie jest prawo karmy. Odpowiedzialny jest sprawca. Świadomy sprawca nie może przerzucić odpowiedzialności na kogoś innego. Sytuacja się komplikuje, gdy decydent i sprawca są różni. Decydent jest odpowiedzialny, sprawca również. Odpowiedzialność jest dyskusyjna, gdy sprawca nie miał wyboru. Czasem są tylko możliwe wybory mniejszego zła.
34. Jak zrównoważyć korzystną dla jednostki tożsamość z umiejętnością zarządzania wolnością? Tożsamość jest zniewoleniem, odczuwanym mocniej w przypadku braku adaptacji do środowiska. Tożsamość jest tarczą, chroni nas przed rozpadem osobowości. Wspiera nasze wybory. Tożsamość budujemy i tożsamość realizujemy. Poczucie wolności odczuwamy, gdy realizujemy wybory zgodne z tożsamością
35. Definicja człowieka wolnego.
Rozróżniam dwa rodzaje zniewolenia:
1) wewnętrzne zdeterminowanie (pamięć, nawyki, temperament, ograniczenia ciała i umysłu, emocje, niezaspokojone potrzeby, i inne…);
2) zewnętrzne ograniczenia lub przymusy (środowisko, prawo, szefowie, obowiązki, zobowiązania, normy społeczne, cudze chcę/nie chcę, i inne…).
Definicja człowieka wolnego:
Człowiek jest wolny, gdy świadomy ograniczeń, nacisków, wpływów wybiera konkretną opcję świadomy jej konsekwencji i źródeł.
36. Współzależna wolność. Do tej pory nie zdefiniowałam wolności, przyglądałam się jej w różnych kontekstach. Wnioskiem z tej pracy jest istnienie tylko wolności współzależnej. Nie ma wolności totalnej, wolność wyboru jest iluzją, zawsze jest zdeterminowana. Istnieje tylko wolność współzależna, realizująca się w wyborach zgodnych z tożsamością w granicach prawa i norm społecznych, wyborach z dostępnych opcji.
37. Wolność a tożsamość. Wolność jest realizacją swojej tożsamości. Występując wbrew tożsamości odczuwamy konflikt, w którym nie doznajemy poczucia wolności. Wolność pozwala nam zmieniać tożsamość. W okresie zmiany tożsamości doświadczamy zagubienia. Czy tożsamość jest przyczyną, czy skutkiem zmian w naszym życiu? Tym i tym. Realizując role społeczne budujemy tożsamość, rozwijając się budujemy tożsamość, realizując swoje wybory budujemy tożsamość. Jednocześnie wybieramy w zgodzie z tożsamością.
